# โลกอื่น

> เมื่อสามสิบห้าปีก่อนเรายังไม่รู้จักดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์ดวงอื่นเลยแม้แต่ดวงเดียว วันนี้เรารู้จักแล้วกว่าหกพันดวง นี่คือเรื่องราวว่านักดาราศาสตร์ค้นหามันอย่างไร ตั้งแต่การส่ายเพียงเล็กน้อยของดาวฤกษ์ไปจนถึงเงาของดาวเคราะห์ที่เคลื่อนผ่านหน้า และเราจะรู้ได้อย่างไรว่ามีสิ่งมีชีวิตอยู่ที่นั่น ทั้งจากสีของชั้นบรรยากาศ จากหินบนดาวอังคาร และจากมหาสมุทรใต้เปลือกน้ำแข็งของดวงจันทร์บริวาร

Interactive film: https://www.planetpast.com/stories/exoplanets-and-life/?lang=th  
Publisher: PlanetPast (https://www.planetpast.com/) · เผยแพร่ 2026-10-13 · Space, Biology

## บทนำ

### โลกอื่น
*ตุลาคม 2026 · คลังข้อมูลดาวเคราะห์นอกระบบของนาซา*

ปี 1991 เรายังไม่รู้จักดาวเคราะห์รอบดาวฤกษ์ดวงอื่นเลย วันนี้ยืนยันแล้ว 6,445 ดวง

สัปดาห์ที่แล้ว บัญชีดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะของนาซามีดาวเคราะห์ที่พบด้วยกล้องเทสส์ (TESS) เพียงกล้องเดียวเกินหนึ่งพันดวงแล้ว รวมทั้งหมด ตอนนี้ยืนยันดาวเคราะห์นอกระบบได้ 6,445 ดวง แต่ละจุดที่เห็นคือดาวฤกษ์ที่รู้แน่ว่ามีดาวเคราะห์ เมื่อสามสิบห้าปีก่อน ตัวเลขนี้ยังเป็นศูนย์ เราจะหาดาวเคราะห์ที่มองไม่เห็นได้อย่างไร และจะมีสักดวงไหมที่มีสิ่งมีชีวิต

บทนำ · ทำไมต้องตอนนี้

#### หกพันโลก และยังเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2026 คลังข้อมูลดาวเคราะห์นอกระบบของนาซา (NASA Exoplanet Archive) เพิ่มดาวเคราะห์ที่ยืนยันใหม่ 70 ดวง ทำให้จำนวนดาวเคราะห์ที่ค้นพบจากข้อมูลดาวเทียมเทสส์ (TESS) เกิน 1,000 ดวง และยอดรวมดาวเคราะห์นอกระบบที่ยืนยันแล้วเป็น 6,445 ดวง ทั้งที่ดวงแรกเพิ่งได้รับการยืนยันในปี 1992

- **ดาวเคราะห์นอกระบบที่ยืนยันแล้ว**: 6,445 คลังข้อมูลของนาซา 8 ต.ค. 2026

- **ระบบดาวเคราะห์**: 4,842 ดาวฤกษ์ (หรือดาวคู่) ที่รู้ว่ามีดาวเคราะห์

- **พบด้วยเทสส์**: 1,008 ปล่อยขึ้นปี 2018

- **พบด้วยเคปเลอร์และ K2**: 3,337 เคปเลอร์ 2,787 + K2 อีก 550

ในภาพคือดาวฤกษ์ทุกดวงที่มีดาวเคราะห์และคลังข้อมูลระบุระยะทางไว้ โดยมีดวงอาทิตย์อยู่ตรงกลาง ทิศทางเป็นของจริง ส่วนระยะทางถูกบีบด้วยสเกลลอการิทึมเพื่อให้ดาวที่อยู่ห่าง 4 ปีแสงและ 8,000 ปีแสงอยู่ในภาพเดียวกันได้ สีบอกว่าดาวเคราะห์ดวงแรกของระบบนั้นพบด้วยวิธีใด: การผ่านหน้า การส่าย ไมโครเลนส์ การถ่ายภาพ วิธีอื่น

วิธีใช้: เลือกบทที่แถบใต้ภาพ หรือกด ← → เพื่อเปลี่ยนขั้น · ▶ เล่นขั้นนี้ · ลากเพื่อหมุน เลื่อนหรือถ่างนิ้วเพื่อซูม · กล่องบนภาพ (บนมือถืออยู่ใต้ภาพ) มีแถบเลื่อนและปุ่มให้ลองเล่น · “เล่นทั้งเรื่อง” จะเล่นทุกขั้นแบบเต็มจอ

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [NASA Exoplanet Archive (count of 8 Oct 2026; data queried 13 Oct 2026)](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/); [Wikipedia: TESS](https://en.wikipedia.org/wiki/Transiting_Exoplanet_Survey_Satellite)

## บทที่ I · เราอยู่ลำพังหรือ

### สมการแห่งความไม่รู้
*ปี 1961 · กรีนแบงก์ เวสต์เวอร์จิเนีย*

แฟรงก์ เดรก เปลี่ยนคำถาม “เราอยู่ลำพังหรือ” ให้เป็นตัวเลขชุดหนึ่ง ซึ่งส่วนใหญ่ยังไม่มีใครรู้ค่า

ปี 1961 นักดาราศาสตร์แฟรงก์ เดรก จัดการประชุมวิทยาศาสตร์ครั้งแรกว่าด้วยการค้นหาสัญญาณจากอารยธรรมต่างดาว เขาเขียนสมการขึ้นเป็นวาระการประชุม ดาวฤกษ์เกิดใหม่บ่อยแค่ไหน กี่ดวงมีดาวเคราะห์ กี่ดวงเอื้อต่อชีวิต แล้วไล่ต่อไปเป็นทอด ๆ คูณทุกตัวเข้าด้วยกันจะได้ N คือจำนวนอารยธรรมที่เราอาจได้ยิน พจน์แรก ๆ วัดได้แล้วในวันนี้ ที่เหลือยังเป็นการเดา

บทที่ I · ขั้นที่ 1 · ปี 1961

#### สมการเดรก

ปี 1961 แฟรงก์ เดรก (Frank Drake) จัดการประชุมวิทยาศาสตร์ครั้งแรกเรื่องการค้นหาสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญานอกโลก (SETI) ที่หอดูดาววิทยุในเมืองกรีนแบงก์ รัฐเวสต์เวอร์จิเนีย เขาเขียนสมการนี้เพื่อเป็นหัวข้อให้ที่ประชุมถกกัน ไม่ได้ตั้งใจใช้คำนวณหาคำตอบที่แม่นยำ

N = R_* · f_p · n_e · f_l · f_i · f_c · L

- **R_*** จำนวนดาวฤกษ์ที่เกิดใหม่ต่อปีในทางช้างเผือก ปัจจุบันประมาณ 1 ถึง 3 ดวง

- **f_p** สัดส่วนดาวฤกษ์ที่มีดาวเคราะห์ ผลสำรวจด้วยไมโครเลนส์ชี้ว่าเกือบทุกดวง

- **n_e** จำนวนดาวเคราะห์ต่อระบบที่อาจเอื้อต่อชีวิต

- **f_l, f_i, f_c** สัดส่วนที่เกิดชีวิต แล้วมีปัญญา แล้วมีเทคโนโลยีที่ตรวจจับได้ ยังไม่มีใครรู้

- **L** อารยธรรมแบบนั้นส่งสัญญาณที่ตรวจจับได้อยู่นานกี่ปี ยังไม่มีใครรู้

เครื่องคำนวณบนภาพเป็นของเล่นสำหรับลองใส่ค่าที่เดา ในปี 1961 ค่าที่กลุ่มผู้ร่วมประชุม “เดาอย่างมีหลักการ” ให้ผลตั้งแต่ราว 20 ไปจนถึง 50 ล้าน และสรุปว่า N มีค่าประมาณเท่ากับ L ส่วนค่าที่นักวิทยาศาสตร์ยุคหลังเสนอไว้มีตั้งแต่น้อยกว่าหนึ่งมาก ๆ ไปจนถึงหลายล้าน จุดที่ปรากฏในดาราจักรแสดงจำนวน N ไม่ใช่ตำแหน่งจริง

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: Drake equation](https://en.wikipedia.org/wiki/Drake_equation)

### “แล้วทุกคนหายไปไหนหมด”
*ปี 1950 · ลอสอาลามอส*

ถ้าดาราจักรทั้งเก่าแก่และกว้างใหญ่ขนาดนี้ ก็น่าจะมีใครสักกลุ่มแผ่ขยายไปทั่วนานแล้ว

ปี 1950 ระหว่างมื้อกลางวัน นักฟิสิกส์เอนรีโก แฟร์มี ถามขึ้นมาว่า แล้วทุกคนหายไปไหนหมด ดาราจักรของเรามีอายุกว่าหนึ่งหมื่นสามพันล้านปี ต่อให้เดินทางช้า ๆ อารยธรรมที่ท่องอวกาศได้ก็แผ่ไปทั่วได้ภายในห้าถึงห้าสิบล้านปี ซึ่งสั้นนิดเดียวเมื่อเทียบกับอายุจักรวาล แต่เราเงี่ยหูฟังมาหลายสิบปีก็ยังไม่พบสัญญาณที่ชัดเจน บางทีชีวิตอาจหายาก บางทีอารยธรรมอาจอยู่ได้ไม่นาน หรือบางทีเราอาจยังค้นหาไม่ดีพอ

บทที่ I · ขั้นที่ 2 · ปี 1950 → ปัจจุบัน

#### ปฏิทรรศน์ของแฟร์มี

ระหว่างมื้อกลางวันที่ลอสอาลามอสในปี 1950 เอนรีโก แฟร์มี (Enrico Fermi) ถามคำถามที่เพื่อนร่วมงานอย่างเอมิล โคโนพินสกี จำได้ว่า “แล้วทุกคนหายไปไหนหมด” ปฏิทรรศน์นี้ (Fermi paradox) คือช่องว่างระหว่างโอกาสที่ดูเหมือนจะสูงว่ามีอารยธรรมอื่น กับการที่เราไม่พบหลักฐานใดเลย

- **อายุของทางช้างเผือก**: ~13,600 ล้านปี ดาวรุ่นแรกเกิดไม่นานหลังบิกแบง

- **จำนวนดาวฤกษ์**: 1–4 แสนล้านดวง และดาวเคราะห์อย่างน้อยเท่ากัน

- **เวลาที่ใช้แผ่ไปทั่วดาราจักร**: ราว 5 ถึง 50 ล้านปี แม้เดินทางระหว่างดวงดาวแบบช้า ๆ สั้นมากเมื่อเทียบกับอายุของดาราจักร

- หายาก ชีวิตหรือปัญญาอาจเกิดขึ้นได้ยากมาก

- อายุสั้น อารยธรรมที่มีเทคโนโลยีอาจอยู่ได้ไม่นาน

- มองไม่เห็น อาจมีอยู่จริง แต่ด้วยเหตุผลหลายอย่างเราจึงไม่เห็นหลักฐาน

ภาพเคลื่อนไหวแสดงอารยธรรมสมมุติหนึ่งกลุ่มที่แผ่ออกจากดาวดวงเดียว (เป็นภาพประกอบเท่านั้น) กดปุ่มเพื่อเริ่มอีกกลุ่มที่ตำแหน่งอื่น

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: Fermi paradox](https://en.wikipedia.org/wiki/Fermi_paradox); [Wikipedia: Milky Way](https://en.wikipedia.org/wiki/Milky_Way)

## บทที่ II · โลกแรก ๆ

### ดาวเคราะห์รอบดาวที่ตายแล้ว
*ปี 1992 · หอดูดาวอาเรซีโบ*

โลกแรกที่พบนอกระบบสุริยะ โคจรรอบซากของดาวฤกษ์ที่ระเบิดไปแล้ว

ดาวเคราะห์ดวงแรกนอกระบบสุริยะถูกพบในปี 1992 รอบพัลซาร์ ซึ่งคือแกนที่หมุนติ้วของดาวฤกษ์ที่ตายไปแล้ว อเล็กซานเดอร์ โวลชชาน และเดล เฟรล จับเวลาคลื่นวิทยุจากพัลซาร์ ซึ่งมาถึงราวหนึ่งร้อยหกสิบครั้งต่อวินาที เที่ยงตรงยิ่งกว่านาฬิกา แต่สัญญาณกลับมาเร็วไปนิด แล้วช้าไปหน่อยสลับกัน แสดงว่ามีดาวเคราะห์คอยดึงพัลซาร์ไปมา ทว่าดาวเคราะห์ที่อาบรังสีรุนแรงขนาดนั้นไม่ใช่ที่อยู่ของสิ่งมีชีวิต

บทที่ II · ขั้นที่ 3 · ปี 1992

#### ดาวเคราะห์รอบพัลซาร์

PSR B1257+12 เป็นพัลซาร์มิลลิวินาทีที่อยู่ห่างราว 2,300 ปีแสง เป็นดาวนิวตรอนที่หมุน 160.8 รอบต่อวินาที อเล็กซานเดอร์ โวลชชาน (Aleksander Wolszczan) พบมันในปี 1990 ด้วยกล้องโทรทรรศน์วิทยุอาเรซีโบ ต่อมาในปี 1992 เขากับเดล เฟรล (Dale Frail) แสดงให้เห็นว่าเวลาที่สัญญาณมาถึงเลื่อนไปมาเป็นรูปแบบซ้ำ ๆ แปลว่ามีดาวเคราะห์ดึงพัลซาร์ให้ขยับ

- **ดาวเคราะห์ c**: 4.3 เท่าโลก โคจรรอบละ 66.5 วัน · พบปี 1992

- **ดาวเคราะห์ d**: 3.9 เท่าโลก โคจรรอบละ 98.2 วัน · พบปี 1992

- **ดาวเคราะห์ b**: 0.02 เท่าโลก โคจรรอบละ 25.3 วัน · พบปี 1994 มวลไม่ถึงสองเท่าของดวงจันทร์

- **ดาวเคราะห์รอบพัลซาร์ที่รู้จัก**: มีเพียงไม่กี่ดวง พบได้ยากมาก

กราฟแสดงว่าแต่ละสัญญาณมาถึงเร็วหรือช้าเพียงใดเมื่อดาวเคราะห์ทั้งสามดึงพัลซาร์ รูปร่างของกราฟคำนวณจากคาบการโคจรจริงและมวลเทียบกันของดาวเคราะห์ ส่วนสเกลแนวตั้งเป็นเพียงภาพประกอบ รังสีและลมจากพัลซาร์น่าจะพัดชั้นบรรยากาศใด ๆ หายไปจนหมด

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: PSR B1257+12](https://en.wikipedia.org/wiki/PSR_B1257%2B12); [Wikipedia: Pulsar planet](https://en.wikipedia.org/wiki/Pulsar_planet)

### การส่าย
*6 ตุลาคม 1995 · เจนีวา*

พบดาวเคราะห์รอบดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์ จากการที่มันทำให้ดาวฤกษ์ส่ายไปมาเพียงเล็กน้อย

ปี 1995 มิเชล มายอร์ และดิดิเย เคโลซ พบดาวเคราะห์รอบดาว 51 เพกาซัส ซึ่งเป็นดาวฤกษ์ที่คล้ายดวงอาทิตย์มาก ทั้งสองไม่ได้เห็นตัวดาวเคราะห์ แต่เห็นดาวฤกษ์ส่ายไปมา เพราะดาวฤกษ์กับดาวเคราะห์ต่างโคจรรอบจุดศูนย์กลางมวลร่วมกัน ขณะดาวฤกษ์เคลื่อนเข้าหาเรา แสงจะเลื่อนไปทางสีน้ำเงิน เมื่อเคลื่อนออกห่างจะเลื่อนไปทางสีแดง ดาวเคราะห์ดวงนี้มีมวลครึ่งหนึ่งของดาวพฤหัสบดี และโคจรรอบละเพียงสี่วัน ผลงานนี้ได้รับรางวัลโนเบลปี 2019

บทที่ II · ขั้นที่ 4 · ปี 1995

#### 51 เพกาซัส บี กับวิธีวัดการส่าย

วันที่ 6 ตุลาคม 1995 มิเชล มายอร์ (Michel Mayor) และดิดิเย เคโลซ (Didier Queloz) แห่งมหาวิทยาลัยเจนีวา ประกาศการค้นพบดาวเคราะห์รอบดาว 51 เพกาซัส ดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์ที่อยู่ห่างราว 50 ปีแสง ทั้งสองใช้สเปกโทรกราฟ ELODIE ที่หอดูดาวโอต-โปรวองซ์ในฝรั่งเศส วัดความเร็วที่ดาวเคลื่อนเข้าหาและออกห่างจากเรา ผ่านการเลื่อนดอปเพลอร์ของเส้นสเปกตรัม (วิธีความเร็วแนวเล็ง radial velocity)

- **คาบการโคจร**: 4.23 วัน ห่างดาวฤกษ์ราว 7 ล้านกิโลเมตร ใกล้กว่าดาวพุธกับดวงอาทิตย์มาก

- **มวล**: ≥ 0.47 เท่าดาวพฤหัสฯ การส่ายบอกได้เพียงมวลต่ำสุด

- **การส่ายของดาวฤกษ์**: ±56 ม./วินาที คลังข้อมูลของนาซา

- **รางวัลโนเบล**: 2019 รางวัลฟิสิกส์ครึ่งหนึ่งมอบแก่มายอร์และเคโลซ

- **เทียบให้เห็นภาพ**: ดาวพฤหัสบดีทำให้ดวงอาทิตย์ขยับราว 13 ม./วินาที ส่วนโลกทำให้ขยับเพียงราว 9 ซม./วินาที สเปกโทรกราฟชั้นดีวัดได้ละเอียดราว 3 ม./วินาทีหรือดีกว่านั้นเล็กน้อย

51 เพกาซัส บี กลายเป็นต้นแบบของดาวเคราะห์ประเภท “ดาวพฤหัสร้อน” (hot Jupiter) ซึ่งทฤษฎีเดิมไม่เคยคาดไว้ ในภาพ การเคลื่อนที่ของดาวฤกษ์ถูกขยายให้เกินจริงมาก และการเลื่อนของสีก็วาดให้ชัดกว่าความจริงมาก ลองเลื่อนแถบเพื่อเปลี่ยนดาวเคราะห์ ความเร็วคำนวณตามกฎของนิวตันสำหรับวงโคจรที่เรามองเห็นด้านข้างพอดี

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: 51 Pegasi b](https://en.wikipedia.org/wiki/51_Pegasi_b); [NobelPrize.org: Physics 2019](https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2019/summary/); [Wikipedia: Methods of detecting exoplanets](https://en.wikipedia.org/wiki/Methods_of_detecting_exoplanets); [Wikipedia: Doppler spectroscopy](https://en.wikipedia.org/wiki/Doppler_spectroscopy); [NASA Exoplanet Archive (count of 8 Oct 2026; data queried 13 Oct 2026)](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/)

## บทที่ III · เงาและแสง

### เงา
*ปี 2009 → ปัจจุบัน · เคปเลอร์และเทสส์*

เมื่อดาวเคราะห์เคลื่อนผ่านหน้าดาวฤกษ์ แสงดาวจะหรี่ลงเพียงเล็กน้อย แต่วัดได้

อีกวิธีหนึ่งคือคอยจับเงา ถ้าวงโคจรของดาวเคราะห์หันด้านข้างมาทางเรา มันจะเคลื่อนผ่านหน้าดาวฤกษ์และบังแสงไปนิดหนึ่ง แสงที่หรี่ลงบอกขนาดของมัน ดาวขนาดดาวพฤหัสบดีบังแสงราวหนึ่งเปอร์เซ็นต์ ส่วนดาวขนาดโลกบังไม่ถึงหนึ่งในหมื่น กล้องเคปเลอร์ของนาซาเฝ้าดูดาวราว 150,000 ดวงตั้งแต่ปี 2009 ถึง 2018 และพบดาวเคราะห์หลายพันดวงด้วยวิธีนี้ ตั้งแต่ปี 2018 กล้องเทสส์ก็สำรวจเกือบทั่วทั้งท้องฟ้า

บทที่ III · ขั้นที่ 5 · ปี 2009 → ปัจจุบัน

#### วิธีการผ่านหน้า

ถ้าวงโคจรของดาวเคราะห์หันด้านข้างมาทางเราพอดี ดาวเคราะห์จะผ่านหน้าดาวฤกษ์ (transit) ทุกครั้งที่โคจรครบรอบ แสงดาวจะหรี่ลงตามสัดส่วนพื้นที่ที่ถูกบัง คือ (รัศมีดาวเคราะห์ ÷ รัศมีดาวฤกษ์)² ความลึกของการหรี่บอกขนาด ระยะห่างระหว่างแต่ละครั้งบอกความยาวหนึ่งปีของดาวเคราะห์ และเมื่อใช้ร่วมกับวิธีวัดการส่าย ก็จะได้ทั้งมวลและความหนาแน่น

- **ดาวขนาดโลก หน้าดาวคล้ายดวงอาทิตย์**: ~0.008 % ราว 80 ส่วนในล้านส่วน

- **HD 209458 b (ดาวพฤหัสร้อน)**: 1.7 % แสงที่หรี่ลงขณะผ่านหน้า

- **เคปเลอร์ 2009–2018**: ~150,000 ดวง เฝ้ามองท้องฟ้าผืนเดียวแถบกลุ่มดาวหงส์ พิณ และมังกร · ยืนยันดาวเคราะห์ 2,787 ดวง (+550 จาก K2)

- **เทสส์ 2018 →**: ~85 % ของฟ้า ดาวสว่างที่อยู่ใกล้ · ยืนยันแล้ว 1,008 ดวง

มีดาวเคราะห์ส่วนน้อยเท่านั้นที่วงโคจรเรียงตัวพอดีจนผ่านหน้าได้ ราว 10% สำหรับดาวที่โคจรใกล้ดาวฤกษ์ และน้อยกว่านั้นมากสำหรับวงโคจรกว้าง ลองเลื่อนแถบดู กราฟแสง ระยะเวลาผ่านหน้า และโอกาสที่จะเรียงตัวพอดี คำนวณสำหรับดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์ ภาพวงโคจรไม่ได้วาดตามสัดส่วนจริง

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: Methods of detecting exoplanets](https://en.wikipedia.org/wiki/Methods_of_detecting_exoplanets); [Wikipedia: Kepler space telescope](https://en.wikipedia.org/wiki/Kepler_space_telescope); [Wikipedia: TESS](https://en.wikipedia.org/wiki/Transiting_Exoplanet_Survey_Satellite); [NASA Exoplanet Archive (count of 8 Oct 2026; data queried 13 Oct 2026)](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/)

### มองสิ่งที่มองไม่เห็น
*ปี 2008 → ปัจจุบัน · ถ่ายภาพตรงและเลนส์ความโน้มถ่วง*

บังแสงดาวฤกษ์เพื่อถ่ายภาพดาวเคราะห์ หรือใช้แรงโน้มถ่วงเป็นแว่นขยาย

การมองเห็นดาวเคราะห์โดยตรงยากกว่านั้นมาก เพราะดาวอย่างดวงอาทิตย์สว่างกว่าดาวเคราะห์ของมันราวพันล้านเท่า อุปกรณ์ที่เรียกว่าโคโรนากราฟช่วยบังแสงดาวฤกษ์ ดาวเคราะห์อายุน้อยยังร้อนและเรืองแสงอยู่ ปี 2008 วิธีนี้จึงเผยให้เห็นดาวเคราะห์ยักษ์รอบดาว HR 8799 แรงโน้มถ่วงก็ช่วยได้ เมื่อดาวดวงหนึ่งลอยผ่านหน้าดาวที่ไกลกว่า มันจะหักเหและขยายแสงของดาวนั้น และถ้ามีดาวเคราะห์ ก็จะเกิดยอดแหลมสั้น ๆ เพิ่มขึ้นมา

บทที่ III · ขั้นที่ 6 · ปี 2008 → ปัจจุบัน

#### การถ่ายภาพโดยตรงและไมโครเลนส์

**การถ่ายภาพโดยตรง** ดาวอย่างดวงอาทิตย์สว่างกว่าแสงที่ดาวเคราะห์สะท้อนราวพันล้านเท่า นักดาราศาสตร์จึงใช้โคโรนากราฟ (coronagraph) บังแสงดาว ส่วนดาวเคราะห์ยักษ์อายุน้อยยังร้อนจากการก่อตัว จึงเปล่งแสงอินฟราเรดออกมาเอง วันที่ 13 พฤศจิกายน 2008 ทีมที่ใช้กล้องเคกและเจมิไนประกาศพบดาวเคราะห์ 3 ดวงรอบดาว HR 8799 ซึ่งอยู่ห่าง 133 ปีแสง และพบดวงที่สี่ตามมา แต่ละดวงมีมวลหลายเท่าของดาวพฤหัสบดี

**ไมโครเลนส์ความโน้มถ่วง** เมื่อดาวที่อยู่ใกล้ผ่านหน้าดาวที่อยู่ไกลกว่าเกือบพอดี แรงโน้มถ่วงของมันจะหักเหและขยายแสงของดาวดวงหลังอยู่หลายวันหรือหลายสัปดาห์ ถ้าดาวดวงหน้ามีดาวเคราะห์ จะเห็นแสงพุ่งขึ้นสั้น ๆ เพิ่มอีกครั้ง การเรียงตัวแบบนี้ไม่เกิดซ้ำ แต่วิธีนี้หาดาวเคราะห์ที่อยู่ไกลจากดาวฤกษ์และไกลจากเราหลายพันปีแสงได้

- **พบด้วยการถ่ายภาพ**: 97 คลังข้อมูลของนาซา

- **พบด้วยไมโครเลนส์**: 292 ส่วนใหญ่อยู่ทางใจกลางดาราจักรที่มีดาวหนาแน่น

- **กล้องโทรทรรศน์อวกาศแนนซี เกรซ โรมัน**: ปล่อยขึ้นเมื่อ 30 สิงหาคม 2026 การสำรวจดาวเคราะห์ด้วยไมโครเลนส์เป็นหนึ่งในงานหลัก

ครึ่งแรกของขั้นนี้: ระบบ HR 8799 กับปุ่มเปิดปิดโคโรนากราฟ (วงโคจรถูกเร่งให้เร็วกว่าจริงมหาศาล) ครึ่งหลัง: เหตุการณ์เลนส์ความโน้มถ่วงแบบง่าย ส่วนโค้งสว่างสองเส้นคือภาพสองภาพของดาวพื้นหลังที่เกิดจากเลนส์ที่เป็นจุด ความสว่างรวมของทั้งสองคือเส้นในกราฟ

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: Methods of detecting exoplanets](https://en.wikipedia.org/wiki/Methods_of_detecting_exoplanets); [Wikipedia: HR 8799](https://en.wikipedia.org/wiki/HR_8799); [Wikipedia: Gravitational microlensing](https://en.wikipedia.org/wiki/Gravitational_microlensing); [NPR/STLPR: Roman telescope launch, 30 Aug 2026](https://www.stlpr.org/npr/2026-08-30/watch-live-nasas-newest-space-telescope-launches-today); [NASA Exoplanet Archive (count of 8 Oct 2026; data queried 13 Oct 2026)](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/)

## บทที่ IV · หกพันโลก

### ดาราจักรแห่งโลกมากมาย
*1992 → 2026 · 6,445 ดวง*

ดาวเคราะห์ส่วนใหญ่ไม่เหมือนโลกเลย และประเภทที่พบบ่อยที่สุดกลับไม่มีในระบบสุริยะ

เมื่อนำดาวเคราะห์ทั้งหมดมารวมกัน ภาพที่ได้ช่างแปลกตา แต่ละจุดคือโลกหนึ่งดวงที่ยืนยันแล้ว วางตามความยาวหนึ่งปีและขนาดของมัน ดาวพฤหัสร้อนหาง่ายที่สุด แต่ที่พบบ่อยที่สุดคือดาวเคราะห์ขนาดระหว่างโลกกับดาวเนปจูน ซึ่งระบบสุริยะของเราไม่มีเลย ผลการสำรวจชี้ว่าดาราจักรของเรามีดาวเคราะห์อย่างน้อยเท่ากับจำนวนดาวฤกษ์ คือหลายแสนล้านดวง

บทที่ IV · ขั้นที่ 7 · สำมะโนดาวเคราะห์

#### 6,445 ดวง

แต่ละจุดคือดาวเคราะห์นอกระบบที่ยืนยันแล้วและวัดทั้งขนาดและคาบการโคจรได้ (6,045 จาก 6,445 ดวง) ดาวเคราะห์ใหญ่ที่โคจรใกล้ดาวฤกษ์หาง่ายที่สุดจึงมีจำนวนมากเกินจริง เมื่อหักผลของอคตินี้ออก การสำรวจพบว่าดาวเคราะห์ขนาดระหว่างโลกกับดาวเนปจูน คือซูเปอร์เอิร์ทและดาวเนปจูนขนาดเล็ก (sub-Neptune) เป็นประเภทที่พบมากที่สุด ทั้งที่ระบบสุริยะไม่มีสักดวง

**การผ่านหน้า** 4,781 ดวง
**การส่าย (ความเร็วแนวเล็ง)** 1,203 ดวง
**ไมโครเลนส์** 292 ดวง
**ถ่ายภาพ** 97 ดวง
**วิธีอื่น** 72 ดวง (จับเวลา วัดตำแหน่ง ฯลฯ)
**รวม** 6,445 ดวง · 4,842 ระบบ
ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะแสดงเป็นวงแหวนไว้เปรียบเทียบ ปีบนนาฬิกาจะเพิ่มขึ้นขณะเล่น และดาวเคราะห์จะปรากฏในปีที่ถูกค้นพบ กดปุ่มเพื่อดูทีละวิธี ข้อมูล: ตารางพารามิเตอร์รวมของคลังข้อมูลดาวเคราะห์นอกระบบของนาซา ดึงข้อมูลเมื่อ 13 ตุลาคม 2026

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [NASA Exoplanet Archive (count of 8 Oct 2026; data queried 13 Oct 2026)](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/); [Wikipedia: Sub-Neptune](https://en.wikipedia.org/wiki/Sub-Neptune); [NASA Science: How we find and characterize exoplanets](https://science.nasa.gov/exoplanets/how-we-find-and-characterize/); [Wikipedia: Milky Way](https://en.wikipedia.org/wiki/Milky_Way); [NASA Planetary Fact Sheet](https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/)

## บทที่ V · พอดีพอเหมาะ

### เขตเอื้อชีวิต
*ไม่ร้อนไป ไม่หนาวไป*

ช่วงวงโคจรที่ดาวเคราะห์แบบโลกจะมีน้ำเป็นของเหลวบนพื้นผิวได้

ชีวิตแบบที่เรารู้จักต้องการน้ำที่เป็นของเหลว ถ้าดาวเคราะห์อยู่ใกล้ดาวฤกษ์เกินไป มหาสมุทรจะเดือดจนหมด ถ้าไกลเกินไปก็จะเยือกแข็ง ช่วงตรงกลางคือเขตเอื้อชีวิต สำหรับดวงอาทิตย์ เขตนี้เริ่มจากด้านในวงโคจรโลกนิดหน่อย ไปจนเลยวงโคจรดาวอังคาร รอบดาวฤกษ์ที่เย็นกว่า เขตนี้จะหดเข้าไปใกล้ดาว รอบดาวที่ร้อนกว่าก็จะขยับออกไปไกล ลองเลื่อนอุณหภูมิของดาวฤกษ์ แล้วดูดาวเคราะห์เปลี่ยนสี

บทที่ V · ขั้นที่ 8 · “คล้ายโลก” หมายถึงอะไร

#### เขตเอื้อชีวิต

เขตเอื้อชีวิต (habitable zone) หรือที่เรียกกันว่า “เขตโกลดิล็อกส์” คือช่วงวงโคจรที่ดาวเคราะห์แบบโลกจะเก็บน้ำเหลวไว้บนพื้นผิวได้ ที่ขอบด้านใน แสงดาวที่ถูกแก๊สเรือนกระจกกักไว้จะต้มมหาสมุทรจนหมด (ปรากฏการณ์เรือนกระจกแบบควบคุมไม่ได้) ส่วนที่ขอบด้านนอก ต่อให้มีบรรยากาศคาร์บอนไดออกไซด์หนาแค่ไหนก็ไม่อาจทำให้ดาวอุ่นพอ

- **เขตของดวงอาทิตย์ (แบบระมัดระวัง)**: ~0.95–1.67 AU โลก 1 AU · ดาวอังคาร 1.52 AU

- **ดาวแคระแดงอย่างพร็อกซิมา**: ~0.04–0.08 AU ดาวที่สลัวมีเขตนี้อยู่ชิดตัว

- **คำว่า “คล้ายโลก” มักหมายถึง**: ขนาดใกล้เคียงโลก น่าจะเป็นหิน และอยู่ในเขตเอื้อชีวิต ไม่ได้แปลว่ามีน้ำ มีอากาศ หรือมีสิ่งมีชีวิต

ขอบเขตในภาพคำนวณจากสูตรของคอปปาราปูและคณะ (Kopparapu et al., 2014) สำหรับดาวเคราะห์มวลเท่าโลก แถบสีเขียวคือเขตแบบระมัดระวัง แถบจาง ๆ คือเขตแบบมองโลกในแง่ดี ระยะทางใช้สเกลลอการิทึม ในความเป็นจริง การจะอยู่อาศัยได้ยังขึ้นกับบรรยากาศ มวลของดาวเคราะห์ การปะทุของดาวฤกษ์ และอีกหลายปัจจัย การอยู่ในเขตนี้จึงเป็นแค่ตะแกรงร่อนชั้นแรก

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: Habitable zone](https://en.wikipedia.org/wiki/Habitable_zone); [Kopparapu et al. 2014, habitable-zone limits (ApJL 787, L29)](https://arxiv.org/abs/1404.5292); [Wikipedia: Stellar classification](https://en.wikipedia.org/wiki/Stellar_classification); [NASA Exoplanet Archive (count of 8 Oct 2026; data queried 13 Oct 2026)](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/); [NASA Planetary Fact Sheet](https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/)

### เจ็ดโลกกับเพื่อนบ้าน
*ปี 2016–2017 · ดาวแคระแดง*

TRAPPIST-1 มีดาวเคราะห์ขนาดโลกเจ็ดดวง ส่วนดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้เราที่สุดก็มีอยู่หนึ่งดวง

ปี 2017 นักดาราศาสตร์ประกาศพบดาวเคราะห์ขนาดโลกเจ็ดดวงรอบดาว TRAPPIST-1 ดาวฤกษ์เล็ก ๆ ที่เย็นและอยู่ห่างสี่สิบปีแสง ทั้งเจ็ดดวงอยู่ในวงโคจรของดาวพุธได้สบาย ๆ และสามถึงสี่ดวงอยู่ในเขตเอื้อชีวิต แต่จนถึงตอนนี้ยังไม่พบบรรยากาศบนดวงใดเลย ดาวฤกษ์ที่ใกล้เราที่สุดคือพร็อกซิมาเซนทอรี ก็มีดาวเคราะห์ในเขตเอื้อชีวิตเช่นกัน แต่พร็อกซิมาปะทุรุนแรงบ่อย ๆ จนอาจพัดอากาศของดาวเคราะห์หายไปได้

บทที่ V · ขั้นที่ 9 · ปี 2016–2017

#### TRAPPIST-1 และพร็อกซิมา บี

TRAPPIST-1 เป็นดาวแคระแดงเย็นจัดที่อยู่ห่างราว 40 ปีแสง ตัวดาวใหญ่กว่าดาวพฤหัสบดีเพียงเล็กน้อย วันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2017 นักดาราศาสตร์ประกาศว่ามันมีดาวเคราะห์ขนาดโลกเจ็ดดวงที่ผ่านหน้าดาว โคจรรอบละ 1.5 ถึง 19 วัน และน่าจะถูกตรึงด้วยแรงไทดัล คือหันด้านเดียวเข้าหาดาวตลอด ด้านหนึ่งจึงเป็นกลางวันตลอดกาล อีกด้านเป็นกลางคืนตลอดกาล

- **อยู่ในหรือใกล้เขตเอื้อชีวิต**: d, e, f, g สามหรือสี่ดวงจากเจ็ดดวง

- **บรรยากาศ**: ยังไม่พบ การวัดความร้อนด้วยกล้องเว็บบ์ตัดความเป็นไปได้ว่า TRAPPIST-1 b มีบรรยากาศหนา

- **พร็อกซิมาเซนทอรี บี**: 4.2 ปีแสง ดาวเคราะห์นอกระบบที่ใกล้ที่สุดที่รู้จัก ประกาศ 24 ส.ค. 2016 (วิธีวัดการส่าย ด้วย HARPS)

- **วงโคจร · มวลของพร็อกซิมา บี**: 11.2 วัน · ≥1.06 เท่าโลก การปะทุของดาวฤกษ์อาจพัดอากาศของมันหายไป

ดาวแคระแดงเป็นดาวฤกษ์ที่พบมากที่สุด ถ้าดาวเคราะห์ของมันเก็บบรรยากาศไว้ได้ ที่นี่ก็อาจเป็นแหล่งค้นหาชีวิตที่มีมากที่สุด ในภาพ วงโคจรและความเร็วของดาวเคราะห์วาดตามสัดส่วนเทียบกันจริง (ดาวเคราะห์วาดใหญ่กว่าจริง) ใช้ปุ่มเพื่อเทียบสองระบบนี้กับระบบสุริยะชั้นใน

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: TRAPPIST-1](https://en.wikipedia.org/wiki/TRAPPIST-1); [ESO press release eso1706 (TRAPPIST-1, 2017)](https://www.eso.org/public/news/eso1706/); [Wikipedia: Proxima Centauri b](https://en.wikipedia.org/wiki/Proxima_Centauri_b); [ESO press release eso1629 (Proxima b, 2016)](https://www.eso.org/public/news/eso1629/); [NASA Exoplanet Archive (count of 8 Oct 2026; data queried 13 Oct 2026)](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/)

## บทที่ VI · อ่านอากาศต่างดาว

### แสงดาวที่ลอดผ่านวงแหวนบาง ๆ
*อ่านอากาศต่างดาวอย่างไร*

ระหว่างผ่านหน้า แสงดาวส่วนหนึ่งลอดผ่านบรรยากาศของดาวเคราะห์ และพาลายนิ้วมือของแก๊สติดมาด้วย

ถ้าจะหาสิ่งมีชีวิต เราต้องรู้ว่าอากาศของดาวเคราะห์ทำจากอะไร และการผ่านหน้าทำให้เรื่องนี้เป็นไปได้ ขณะดาวเคราะห์เคลื่อนผ่านหน้าดาวฤกษ์ แสงดาวส่วนน้อยจะลอดผ่านชั้นบรรยากาศ แก๊สแต่ละชนิดดูดกลืนสีเฉพาะของมัน ที่สีเหล่านั้นดาวเคราะห์จึงดูใหญ่ขึ้นเล็กน้อย เมื่อวาดกราฟขนาดเทียบกับสี แก๊สแต่ละชนิดจะทิ้งลายนิ้วมือไว้ ลองเปิดแก๊สแต่ละตัวดู

บทที่ VI · ขั้นที่ 10 · สเปกโทรสโกปีแบบส่องผ่าน

#### อ่านบรรยากาศขณะผ่านหน้า

ระหว่างการผ่านหน้า แสงส่วนใหญ่ถูกตัวดาวเคราะห์ที่ทึบบังไว้ แต่มีวงแหวนบาง ๆ ของแสงดาวที่ลอดผ่านขอบชั้นบรรยากาศ โมเลกุลแต่ละชนิดดูดกลืนความยาวคลื่นเฉพาะตามลักษณะการสั่นและการหมุนของมัน ที่ความยาวคลื่นเหล่านั้นบรรยากาศจะทึบแสงขึ้นไปถึงระดับสูงกว่า ดาวเคราะห์จึงดูใหญ่ขึ้นเล็กน้อย กราฟขนาดปรากฏของดาวเคราะห์เทียบกับความยาวคลื่นเรียกว่าสเปกตรัมการส่องผ่าน (transmission spectrum)

- วัดความลึกของการผ่านหน้าแยกกันที่ความยาวคลื่นหลายร้อยค่า

- ตรงที่แก๊สดูดกลืนแสง ความลึกจะเพิ่มขึ้น กลายเป็นเนินในสเปกตรัม

- นำไปเทียบกับแบบจำลองที่มีแก๊สหลายชนิด เพื่อหาว่ามีแก๊สอะไรบ้างและมากเท่าไร

แถบดูดกลืนที่เด่นที่สุดของน้ำ คาร์บอนไดออกไซด์ และมีเทน อยู่ในช่วงอินฟราเรด ซึ่งกล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ (ปล่อยขึ้น 25 ธ.ค. 2021 กระจกกว้าง 6.5 เมตร) ถูกสร้างมาเพื่อมองโดยเฉพาะ สเปกตรัมในภาพเป็นแบบจำลองอย่างง่าย ตำแหน่งแถบดูดกลืนอิงการสั่นของโมเลกุลที่วัดได้จริง (เช่น CO₂ ราว 4.3 ไมโครเมตร CH₄ ราว 3.3 ไมโครเมตร O₃ ราว 9.6 ไมโครเมตร) แต่ความสูงและความกว้างเป็นเพียงภาพประกอบ

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [NASA: Webb detects carbon dioxide in an exoplanet atmosphere](https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-detects-carbon-dioxide-in-exoplanet-atmosphere/); [ESA/Webb: WASP-39 b NIRSpec transmission spectrum](https://esawebb.org/images/weic2213b/); [Wikipedia: Electromagnetic absorption by water](https://en.wikipedia.org/wiki/Electromagnetic_absorption_by_water); [NIST CCCBDB: molecular vibration frequencies](https://cccbdb.nist.gov/)

### คาร์บอนไดออกไซด์ครั้งแรก
*กรกฎาคม 2022 · กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์*

ผลงานแรก ๆ ของเว็บบ์ด้านดาวเคราะห์นอกระบบ แสดงให้เห็นว่ากล้องยุคใหม่อ่านอากาศต่างดาวได้มากเพียงใด

ปี 2022 กล้องโทรทรรศน์อวกาศเจมส์ เว็บบ์ อ่านบรรยากาศของ WASP-39 b ดาวแก๊สยักษ์ร้อนจัดที่อยู่ห่างเจ็ดร้อยปีแสง เนินที่ชัดเจนแถวสี่จุดสามไมโครเมตรเผยให้เห็นคาร์บอนไดออกไซด์ เป็นครั้งแรกที่พบแก๊สนี้บนดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ ข้าง ๆ กันพบซัลเฟอร์ไดออกไซด์ที่เกิดจากปฏิกิริยาเคมีซึ่งแสงดาวเป็นตัวขับ รวมทั้งไอน้ำและโซเดียม ดาวดวงนี้ร้อนเกินกว่าจะมีชีวิต แต่ก็พิสูจน์ว่าวิธีนี้ใช้ได้จริง

บทที่ VI · ขั้นที่ 11 · ปี 2022

#### WASP-39 b: คาร์บอนไดออกไซด์และซัลเฟอร์ไดออกไซด์

WASP-39 b เป็นดาวแก๊สยักษ์ที่พองตัว มีมวลราวดาวเสาร์ โคจรรอบดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์รอบละสี่วัน อยู่ห่างราว 700 ปีแสง และร้อนราว 900 °C อุปกรณ์ NIRSpec ของกล้องเว็บบ์สังเกตการผ่านหน้าเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2022 เนินระหว่าง 4.1 ถึง 4.6 ไมโครเมตรเป็นหลักฐานชัดเจนชิ้นแรกของคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศดาวเคราะห์นอกระบบ

- **คาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂)**: ~4.3 µm ตรวจพบชัดเจนครั้งแรกบนดาวเคราะห์นอกระบบ

- **ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO₂)**: ~4.05 µm หลักฐานแรกของปฏิกิริยาเคมีที่แสงเป็นตัวขับบนดาวเคราะห์นอกระบบ

- **ที่พบด้วย**: น้ำ โซเดียม โพแทสเซียม คาร์บอนมอนอกไซด์ จากเว็บบ์และกล้องรุ่นก่อน

- **ไม่พบชัดเจน**: มีเทน ไฮโดรเจนซัลไฟด์ ถ้ามีก็มีในปริมาณต่ำมาก

ซัลเฟอร์ไดออกไซด์เกิดขึ้นเมื่อแสงดาวพลังงานสูงขับปฏิกิริยาเคมีในบรรยากาศชั้นบน คล้ายกับที่แสงอาทิตย์สร้างชั้นโอโซนของโลก ปุ่ม “WASP-39 b” จะใส่แก๊สที่มีรายงานว่าพบบนดาวดวงนี้ลงในแบบจำลองอย่างง่ายบนภาพ

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [NASA: Webb detects carbon dioxide in an exoplanet atmosphere](https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-detects-carbon-dioxide-in-exoplanet-atmosphere/); [NASA: Webb reveals an exoplanet atmosphere as never seen before](https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-reveals-an-exoplanet-atmosphere-as-never-seen-before/); [Tsai et al.: SO₂ at 4.05 µm on WASP-39b (Nature 2023)](https://arxiv.org/abs/2211.10490); [ESA/Webb: WASP-39 b NIRSpec transmission spectrum](https://esawebb.org/images/weic2213b/); [Wikipedia: WASP-39b](https://en.wikipedia.org/wiki/WASP-39b)

## บทที่ VII · ร่องรอยสิ่งมีชีวิต

### สัญญาณของชีวิตหรือไม่
*ปี 2023–2025 · K2-18 b*

ร่องรอยจาง ๆ ของแก๊สที่บนโลกเชื่อมโยงกับสิ่งมีชีวิต และข้อถกเถียงทางวิทยาศาสตร์ว่าเรามั่นใจได้แค่ไหน

อะไรนับเป็นสัญญาณของชีวิตได้ อากาศของโลกมีทั้งออกซิเจนและมีเทน ซึ่งเคมีลำพังไม่อาจรักษาส่วนผสมนี้ไว้ได้ สิ่งมีชีวิตคอยเติมให้ตลอด ปี 2025 ทีมที่นำโดยมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์รายงานร่องรอยของไดเมทิลซัลไฟด์ ซึ่งบนโลกสร้างโดยแพลงก์ตอนในทะเลเป็นหลัก บนดาว K2-18 b ดาวเคราะห์ขนาดใหญ่ในเขตเอื้อชีวิต สัญญาณนั้นอยู่ที่ระดับสามซิกมา ยังไม่ถึงห้าซิกมาที่การค้นพบต้องการ ทีมอื่นเห็นว่าหลักฐานยังอ่อน และข้อมูลใหม่ก็ไม่พบสัญญาณที่ชัดเจน

บทที่ VII · ขั้นที่ 12 · ร่องรอยทางชีวภาพ

#### ร่องรอยทางชีวภาพ และข้อถกเถียงเรื่อง K2-18 b

ร่องรอยทางชีวภาพ (biosignature) คือสารหรือรูปแบบที่ชี้ไปยังสิ่งมีชีวิต บนโลก การสังเคราะห์ด้วยแสงเติมออกซิเจนให้อากาศ และสิ่งมีชีวิตยังทำให้มีเทนสูงกว่าระดับที่เคมีลำพังจะรักษาไว้ได้ การพบทั้งสองอย่างพร้อมกันจึงเป็นเบาะแสที่หนักแน่น แต่แก๊สทุกชนิดที่เป็นตัวเลือกล้วนมีทางเกิดขึ้นได้โดยไม่ต้องมีชีวิต บริบทจึงสำคัญมาก

K2-18 b โคจรในเขตเอื้อชีวิตของดาวแคระแดงที่อยู่ห่าง 124 ปีแสง ขนาดกว้างราว 2.6 เท่าของโลก และมวล 8.6 เท่า จัดเป็นดาวเนปจูนขนาดเล็ก ไม่ใช่ดาวหินแบบโลก

- 2023 เว็บบ์ตรวจพบมีเทนและคาร์บอนไดออกไซด์ พร้อมร่องรอยเลือนรางของไดเมทิลซัลไฟด์ (DMS)

- เม.ย. 2025 มธุสุธันและคณะ (เคมบริดจ์) รายงาน DMS และ/หรือไดเมทิลไดซัลไฟด์ (DMDS) ที่ระดับ 3σ จากข้อมูลอินฟราเรดช่วงกลาง บนโลก DMS สร้างโดยจุลินทรีย์ในทะเลอย่างแพลงก์ตอนพืชเป็นหลัก

- 2025 การวิเคราะห์ซ้ำโดยทีมอิสระ (เช่น Luque และคณะ) พบว่าหลักฐานไม่เพียงพอ โมเลกุลอื่นก็อธิบายข้อมูลได้ดีพอกัน และผลเปลี่ยนไปตามวิธีประมวลผลข้อมูล

- 2025 ข้อมูลการผ่านหน้าใหม่สี่ครั้งจากเว็บบ์ (Hu และคณะ โดยมีมธุสุธันร่วมเขียน) ยืนยันมีเทน CO₂ และดาวที่อุดมด้วยน้ำได้ชัดเจน แต่ DMS ยังก้ำกึ่ง แบบจำลองยังแสดงว่า DMS เกิดได้โดยไม่ต้องมีชีวิตในบรรยากาศแบบนี้

**สถานะ:** ยังไม่ได้รับการยอมรับว่าเป็นหลักฐานของสิ่งมีชีวิต แต่ดาวดวงนี้ยังเป็นหนึ่งในโลกอุณหภูมิพอเหมาะที่น่าศึกษาที่สุด และมีแผนสังเกตการณ์เพิ่มเติม

“3σ” หมายถึงมีโอกาสราว 0.3% ที่สัญญาณรบกวนล้วน ๆ จะสร้างสัญญาณแบบนี้ได้ ปกตินักฟิสิกส์ต้องการ 5σ แถบเลื่อนเป็นแบบจำลองของเล่น แสดงว่าน้ำหนักหลักฐานเพิ่มขึ้นตามรากที่สองของจำนวนครั้งที่สังเกตการผ่านหน้าเท่านั้น ตัวเลขเป็นเพียงภาพประกอบ ไม่ใช่ผลวิเคราะห์จริงของ K2-18 b

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: K2-18b](https://en.wikipedia.org/wiki/K2-18b); [Madhusudhan et al. 2023 (ApJL): CH₄ and CO₂ on K2-18 b](https://arxiv.org/abs/2309.05566); [Madhusudhan et al. 2025 (ApJL): MIRI spectrum, DMS/DMDS at 3σ](https://arxiv.org/abs/2504.12267); [University of Cambridge press release (Apr 2025)](https://www.cam.ac.uk/stories/strongest-hints-of-biological-activity); [Luque et al. 2025: insufficient evidence for DMS/DMDS](https://arxiv.org/abs/2505.13407); [Hu et al. 2025: four new NIRSpec transits of K2-18 b](https://arxiv.org/abs/2507.12622); [Astronomy: New study revisits signs of life on K2-18 b](https://www.astronomy.com/science/new-study-revisits-signs-of-life-on-k2-18-b/); [Wikipedia: Biosignature](https://en.wikipedia.org/wiki/Biosignature)

## บทที่ VIII · ใกล้บ้านเข้ามา

### ลายเสือดาว
*กรกฎาคม 2024 · หลุมอุกกาบาตเจเซโร ดาวอังคาร*

หินบนดาวอังคารที่มีเบาะแสของชีวิตโบราณน่าสนใจที่สุดเท่าที่เคยพบ แต่ยังไม่มีทางกลับมาถึงโลก

ใกล้บ้านเข้ามา ดาวอังคารเคยมีแม่น้ำ เดือนกรกฎาคม 2024 รถสำรวจเพอร์เซเวียแรนซ์ของนาซาพบหินชื่อเชยาวาฟอลส์ ที่มีจุดเล็ก ๆ คล้ายลายเสือดาว บนโลก จุดแบบนี้มักเกิดตรงที่จุลินทรีย์กินสารอินทรีย์ ปี 2025 นาซาเรียกมันว่าร่องรอยทางชีวภาพที่เป็นไปได้ แม้ปฏิกิริยาเคมีล้วน ๆ ก็อาจอธิบายได้เช่นกัน ตัวอย่างหินรออยู่ในรถสำรวจ แต่เมื่อภารกิจนำตัวอย่างกลับจากดาวอังคารถูกยกเลิก ก็ไม่มีใครรู้ว่ามันจะมาถึงโลกเมื่อใด

บทที่ VIII · ขั้นที่ 13 · ดาวอังคาร

#### เชยาวาฟอลส์: ร่องรอยทางชีวภาพที่เป็นไปได้

เพอร์เซเวียแรนซ์ลงจอดในหลุมอุกกาบาตเจเซโร (Jezero) ซึ่งเคยเป็นทะเลสาบ เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2021 เดือนกรกฎาคม 2024 รถสำรวจไปถึงหินรูปหัวลูกศรยาวราว 1 เมตร ที่ตั้งชื่อเล่นว่าเชยาวาฟอลส์ (Cheyava Falls) ในหุบแม่น้ำโบราณเนเรตวาวัลลิส หินนี้อุดมด้วยดินเหนียวและตะกอนละเอียด มีคาร์บอนอินทรีย์ และมี “ลายเสือดาว” ขนาดราวมิลลิเมตรกระจายอยู่

- จุดเหล่านี้คือแนวปฏิกิริยาที่อุดมด้วยแร่เหล็กสองชนิด คือวิเวียไนต์ (เหล็กฟอสเฟต) และไกรไกต์ (เหล็กซัลไฟด์)

- บนโลก วิเวียไนต์มักเกิดรอบสารอินทรีย์ที่กำลังเน่าสลาย และจุลินทรีย์บางชนิดสร้างไกรไกต์ได้

- ในบทความวารสาร *Nature* เดือนกันยายน 2025 นาซาเรียกสิ่งนี้ว่า “ร่องรอยทางชีวภาพที่เป็นไปได้” (potential biosignature) คืออาจมีต้นกำเนิดจากสิ่งมีชีวิต แต่ต้องศึกษาเพิ่ม และยังตัดความเป็นไปได้ของกระบวนการเคมีที่ไม่เกี่ยวกับชีวิตออกไม่ได้

- **ตัวอย่าง**: “แซฟไฟร์แคนยอน” หนึ่งใน 27 แท่งหินที่รถสำรวจเก็บไว้

- **ภารกิจนำตัวอย่างกลับ (นาซา–อีซา)**: ถูกยกเลิกในปี 2026 นาซาบอกว่ากำลังศึกษาทางเลือกที่ถูกกว่า

- **แผนอื่น**: ภารกิจเทียนเวิ่น-3 ของจีนตั้งเป้าปล่อยในช่วงปี 2028–29 เก็บตัวอย่างของตัวเองจากพื้นที่อื่น

ลูกโลกเป็นดาวอังคารแบบวาดอย่างง่าย หมุดแสดงตำแหน่งหลุมเจเซโร (18.4° เหนือ 77.6° ตะวันออก)

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [NASA: Mars rover discovered potential biosignature (Sep 2025)](https://www.nasa.gov/news-release/nasa-says-mars-rover-discovered-potential-biosignature-last-year/); [Wikipedia: Biosignature](https://en.wikipedia.org/wiki/Biosignature); [Wikipedia: Mars sample-return mission](https://en.wikipedia.org/wiki/Mars_sample-return_mission); [CNN via CP24, 12 Oct 2026: the Sapphire Canyon sample waits on Mars](https://www.cp24.com/news/world/2026/10/12/nasa-may-already-have-proof-life-once-existed-on-another-planet-scientists-might-never-get-to-find-out)

### มหาสมุทรใต้น้ำแข็ง
*2005 → 2030 · ดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์*

ดวงจันทร์เล็ก ๆ สองดวงซ่อนมหาสมุทรน้ำเหลวไว้ และดวงหนึ่งกำลังพ่นน้ำทะเลของมันออกสู่อวกาศ

ไกลออกไป มีมหาสมุทรซ่อนอยู่ใต้น้ำแข็ง ดวงจันทร์ยูโรปาของดาวพฤหัสบดีมีทะเลน้ำเค็มอยู่ใต้เปลือกน้ำแข็ง ยานยูโรปาคลิปเปอร์ของนาซา ปล่อยขึ้นปี 2024 จะไปถึงดาวพฤหัสบดีในปี 2030 และบินผ่านยูโรปาในระยะใกล้สี่สิบเก้าครั้ง ที่ดาวเสาร์ ยานแคสซีนีบินฝ่าสายน้ำที่พุ่งออกจากดวงจันทร์เอนเซลาดัส และพบเกลือ โมเลกุลอินทรีย์ และไฮโดรเจน ซึ่งบ่งชี้ว่ามีปล่องน้ำร้อนอยู่ที่ก้นทะเล

บทที่ VIII · ขั้นที่ 14 · ดวงจันทร์น้ำแข็ง

#### ยูโรปาและเอนเซลาดัส

**ยูโรปา** (ดวงจันทร์ของดาวพฤหัสบดี) มีมหาสมุทรอยู่ใต้ผิวน้ำแข็ง ซึ่งยานกาลิเลโอเป็นผู้เผยให้เห็นเป็นครั้งแรก ยาน**ยูโรปาคลิปเปอร์** (Europa Clipper) ปล่อยขึ้นเมื่อ 14 ตุลาคม 2024 ใช้แรงเหวี่ยงจากดาวอังคารเมื่อมีนาคม 2025 และจะใช้แรงเหวี่ยงจากโลกในธันวาคม 2026 จากนั้นเข้าวงโคจรดาวพฤหัสบดีในเดือนเมษายน 2030 และบินผ่านยูโรปาในระยะใกล้ 49 ครั้งตั้งแต่ปี 2031 เครื่องวิเคราะห์ฝุ่นบนยานอาจเก็บตัวอย่างวัตถุจากมหาสมุทรได้ หากมีสายน้ำพุ่งออกมาจริง

**เอนเซลาดัส** (ดวงจันทร์ของดาวเสาร์) กว้างเพียงราว 500 กิโลเมตร แต่มีมหาสมุทรทั่วทั้งดวงลึก 26 ถึง 31 กิโลเมตรอยู่ใต้เปลือก ปี 2005 ยานแคสซีนีพบสายน้ำที่พุ่งออกจากรอยแยกใกล้ขั้วใต้ และต่อมาก็บินผ่านสายน้ำเหล่านั้นโดยตรง

- **ในสายน้ำของเอนเซลาดัส**: เกลือ ซิลิกา สารอินทรีย์ H₂ หลักฐานว่ามีกิจกรรมความร้อนใต้พิภพที่ก้นทะเล

- **ปี 2023**: พบฟอสเฟต ครบชุดคาร์บอน ไฮโดรเจน ไนโตรเจน ออกซิเจน กำมะถัน และฟอสฟอรัส

ขนาดและระยะทางในภาพไม่ได้เป็นไปตามสัดส่วนจริง

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [Wikipedia: Europa Clipper](https://en.wikipedia.org/wiki/Europa_Clipper); [Wikipedia: Enceladus](https://en.wikipedia.org/wiki/Enceladus)

## บทที่ IX · กล้องรุ่นถัดไป

### ดวงตาคู่ใหม่
*2029 → ทศวรรษ 2040*

จะถ่ายภาพโลกอีกใบได้ ต้องมีกระจกยักษ์ และต้องทำให้รอบดาวฤกษ์มืดสนิทแทบสมบูรณ์

จะถ่ายภาพฝาแฝดของโลกได้ กล้องต้องแยกจุดจาง ๆ ออกจากดาวฤกษ์ข้าง ๆ ที่สว่างกว่าพันล้านเท่า ที่ชิลี กล้องโทรทรรศน์ขนาดใหญ่มาก หรือ ELT ซึ่งมีกระจกกว้างสามสิบเก้าเมตร มีกำหนดรับแสงแรกในปี 2029 ส่วนหอดูดาวโลกเอื้อชีวิตที่นาซาเสนอ จะบังแสงดาวได้ดีพอจะถ่ายภาพดาวเคราะห์คล้ายโลกอย่างน้อยยี่สิบห้าดวง ลองเลื่อนลดแสงดาว แล้วหาดาวเคราะห์ให้เจอ

บทที่ IX · ขั้นที่ 15 · กล้องรุ่นถัดไป

#### กระจกใหญ่ขึ้น ฟ้ามืดขึ้น

- **กล้องโทรทรรศน์ขนาดใหญ่มาก (ELT ของ ESO)**: 39.3 ม. กระจกหกเหลี่ยม 798 ชิ้น · ยอดเขาเซร์โรอาร์มาโซเนส ชิลี

- **กำหนดการ ELT**: รับแสงแรก มี.ค. 2029 เริ่มงานวิทยาศาสตร์ตามแผน ธ.ค. 2030

- **หอดูดาวโลกเอื้อชีวิต (HWO)**: 6–8 ม. โครงการเรือธงที่นาซาเสนอ ปล่อยในทศวรรษ 2040

- **เป้าหมายของ HWO**: ถ่ายภาพโลกที่อาจเอื้อชีวิตได้ ≥ 25 ดวง แล้วค้นหาแก๊สอย่างออกซิเจนและมีเทนในสเปกตรัม

หอดูดาวโลกเอื้อชีวิต (Habitable Worlds Observatory) จะใช้โคโรนากราฟหรือแผ่นบังแสงดาว (starshade) เพื่อบังแสงดาวฤกษ์ แล้วถ่ายภาพดาวเคราะห์ขนาดโลกในเขตเอื้อชีวิต คาดว่าจะใช้งบอย่างน้อย 11,000 ล้านดอลลาร์ และอนาคตด้านงบประมาณยังไม่แน่นอน ข้อเสนองบประมาณปี 2027 ที่เผยแพร่ในเดือนเมษายน 2026 ขอไว้เพียง 5 ล้านดอลลาร์ ลดจาก 150 ล้านดอลลาร์ที่อนุมัติไว้สำหรับปี 2026

ภาพเป็นแบบจำลองของเล่นเรื่องการกดแสงดาว ลองลดแสงดาวด้วยแถบเลื่อนและสลับขนาดกระจก กระจกที่ใหญ่กว่าทำให้ภาพเบลอของดาวฤกษ์แคบลง ดาวเคราะห์จึงโผล่ให้เห็นได้เร็วกว่า ภาพกระจกไม่ได้วาดตามสัดส่วนจริง

แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ): [ESO: ELT first light now planned for March 2029](https://www.eso.org/public/announcements/ann25001/); [Wikipedia: Extremely Large Telescope](https://en.wikipedia.org/wiki/Extremely_Large_Telescope); [Wikipedia: Habitable Worlds Observatory](https://en.wikipedia.org/wiki/Habitable_Worlds_Observatory); [Wikipedia: Methods of detecting exoplanets](https://en.wikipedia.org/wiki/Methods_of_detecting_exoplanets)

## บทส่งท้าย

### เราอยู่ลำพังหรือ
*1961 → 2026 → ?*

เป็นครั้งแรกที่คำถามนี้กลายเป็นสิ่งที่ทดสอบได้

ภายในช่วงชีวิตคนรุ่นเดียว เราเปลี่ยนจากการไม่รู้จักดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะเลยสักดวง มาเป็นหลายพันดวง และจากการคาดเดาอากาศต่างดาว มาเป็นการวัดได้จริง เรายังไม่รู้ว่ามีสิ่งมีชีวิตอยู่ข้างนอกนั่นหรือไม่ แต่คำถามนี้กลายเป็นการทดลองแล้ว ทั้งหินบนดาวอังคาร มหาสมุทรใต้น้ำแข็ง และสีจาง ๆ ในแสงดาวที่อยู่ไกลออกไป

บทส่งท้าย · 1961 → 2026

#### จากการคาดเดา สู่การวัด

- 1950 แฟร์มีถามว่า “แล้วทุกคนหายไปไหนหมด”

- 1961 เดรกเขียนสมการสำหรับการประชุม SETI ครั้งแรก

- 1992 ดาวเคราะห์นอกระบบชุดแรก รอบพัลซาร์ PSR B1257+12

- 1995 51 เพกาซัส บี รอบดาวคล้ายดวงอาทิตย์ (โนเบล 2019)

- 2005 แคสซีนีพบสายน้ำพุ่งบนเอนเซลาดัส

- 2008 ภาพถ่ายแรกของระบบที่มีดาวเคราะห์หลายดวง HR 8799

- 2009–18 เคปเลอร์พบดาวเคราะห์หลายพันดวงด้วยการผ่านหน้า

- 2016 พร็อกซิมา บี รอบดาวฤกษ์ที่ใกล้ที่สุด

- 2017 ดาวเคราะห์เจ็ดดวงรอบ TRAPPIST-1

- 2022 เว็บบ์พบ CO₂ บน WASP-39 b

- 2025 ข้อถกเถียงเรื่อง K2-18 b; หินเชยาวาฟอลส์ถูกเรียกว่าร่องรอยทางชีวภาพที่เป็นไปได้

- 2026 ยืนยันดาวเคราะห์แล้ว 6,445 ดวง; กล้องโรมันขึ้นสู่อวกาศ

- 2029–30 ELT รับแสงแรก; ยูโรปาคลิปเปอร์ถึงดาวพฤหัสบดี

ภาพนิ่งเต็มจอทุกภาพสร้างด้วย AI เพื่อช่วยจินตนาการ ไม่ใช่ภาพถ่ายหรือภาพจริงของโลกเหล่านี้ ฉากสามมิติเป็นแบบจำลองอย่างง่าย ข้อมูลดาวเคราะห์จากคลังข้อมูลดาวเคราะห์นอกระบบของนาซา ดึงเมื่อ 13 ตุลาคม 2026

#### แหล่งข้อมูล (ภาษาอังกฤษ)

[NASA Exoplanet Archive (count of 8 Oct 2026; data queried 13 Oct 2026)](https://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/)
[Wikipedia: Drake equation](https://en.wikipedia.org/wiki/Drake_equation)
[Wikipedia: Fermi paradox](https://en.wikipedia.org/wiki/Fermi_paradox)
[Wikipedia: Milky Way](https://en.wikipedia.org/wiki/Milky_Way)
[Wikipedia: PSR B1257+12](https://en.wikipedia.org/wiki/PSR_B1257%2B12)
[Wikipedia: Pulsar planet](https://en.wikipedia.org/wiki/Pulsar_planet)
[Wikipedia: 51 Pegasi b](https://en.wikipedia.org/wiki/51_Pegasi_b)
[NobelPrize.org: Physics 2019](https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2019/summary/)
[Wikipedia: Methods of detecting exoplanets](https://en.wikipedia.org/wiki/Methods_of_detecting_exoplanets)
[Wikipedia: Doppler spectroscopy](https://en.wikipedia.org/wiki/Doppler_spectroscopy)
[Wikipedia: Kepler space telescope](https://en.wikipedia.org/wiki/Kepler_space_telescope)
[Wikipedia: TESS](https://en.wikipedia.org/wiki/Transiting_Exoplanet_Survey_Satellite)
[Wikipedia: HR 8799](https://en.wikipedia.org/wiki/HR_8799)
[Wikipedia: Gravitational microlensing](https://en.wikipedia.org/wiki/Gravitational_microlensing)
[NPR/STLPR: Roman telescope launch, 30 Aug 2026](https://www.stlpr.org/npr/2026-08-30/watch-live-nasas-newest-space-telescope-launches-today)
[NASA Science: How we find and characterize exoplanets](https://science.nasa.gov/exoplanets/how-we-find-and-characterize/)
[Wikipedia: Sub-Neptune](https://en.wikipedia.org/wiki/Sub-Neptune)
[NASA Planetary Fact Sheet](https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/)
[Wikipedia: Habitable zone](https://en.wikipedia.org/wiki/Habitable_zone)
[Kopparapu et al. 2014, habitable-zone limits (ApJL 787, L29)](https://arxiv.org/abs/1404.5292)
[Wikipedia: Stellar classification](https://en.wikipedia.org/wiki/Stellar_classification)
[Wikipedia: TRAPPIST-1](https://en.wikipedia.org/wiki/TRAPPIST-1)
[ESO press release eso1706 (TRAPPIST-1, 2017)](https://www.eso.org/public/news/eso1706/)
[Wikipedia: Proxima Centauri b](https://en.wikipedia.org/wiki/Proxima_Centauri_b)
[ESO press release eso1629 (Proxima b, 2016)](https://www.eso.org/public/news/eso1629/)
[NASA: Webb detects carbon dioxide in an exoplanet atmosphere](https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-detects-carbon-dioxide-in-exoplanet-atmosphere/)
[NASA: Webb reveals an exoplanet atmosphere as never seen before](https://science.nasa.gov/missions/webb/nasas-webb-reveals-an-exoplanet-atmosphere-as-never-seen-before/)
[ESA/Webb: WASP-39 b NIRSpec transmission spectrum](https://esawebb.org/images/weic2213b/)
[Tsai et al.: SO₂ at 4.05 µm on WASP-39b (Nature 2023)](https://arxiv.org/abs/2211.10490)
[Wikipedia: WASP-39b](https://en.wikipedia.org/wiki/WASP-39b)
[NIST CCCBDB: molecular vibration frequencies](https://cccbdb.nist.gov/)
[Wikipedia: Electromagnetic absorption by water](https://en.wikipedia.org/wiki/Electromagnetic_absorption_by_water)
[Wikipedia: K2-18b](https://en.wikipedia.org/wiki/K2-18b)
[University of Cambridge press release (Apr 2025)](https://www.cam.ac.uk/stories/strongest-hints-of-biological-activity)
[Madhusudhan et al. 2023 (ApJL): CH₄ and CO₂ on K2-18 b](https://arxiv.org/abs/2309.05566)
[Madhusudhan et al. 2025 (ApJL): MIRI spectrum, DMS/DMDS at 3σ](https://arxiv.org/abs/2504.12267)
[Luque et al. 2025: insufficient evidence for DMS/DMDS](https://arxiv.org/abs/2505.13407)
[Hu et al. 2025: four new NIRSpec transits of K2-18 b](https://arxiv.org/abs/2507.12622)
[Astronomy: New study revisits signs of life on K2-18 b](https://www.astronomy.com/science/new-study-revisits-signs-of-life-on-k2-18-b/)
[Wikipedia: Biosignature](https://en.wikipedia.org/wiki/Biosignature)
[NASA: Mars rover discovered potential biosignature (Sep 2025)](https://www.nasa.gov/news-release/nasa-says-mars-rover-discovered-potential-biosignature-last-year/)
[CNN via CP24, 12 Oct 2026: the Sapphire Canyon sample waits on Mars](https://www.cp24.com/news/world/2026/10/12/nasa-may-already-have-proof-life-once-existed-on-another-planet-scientists-might-never-get-to-find-out)
[Wikipedia: Mars sample-return mission](https://en.wikipedia.org/wiki/Mars_sample-return_mission)
[Wikipedia: Europa Clipper](https://en.wikipedia.org/wiki/Europa_Clipper)
[Wikipedia: Enceladus](https://en.wikipedia.org/wiki/Enceladus)
[Wikipedia: Habitable Worlds Observatory](https://en.wikipedia.org/wiki/Habitable_Worlds_Observatory)
[ESO: ELT first light now planned for March 2029](https://www.eso.org/public/announcements/ann25001/)
[Wikipedia: Extremely Large Telescope](https://en.wikipedia.org/wiki/Extremely_Large_Telescope)